De jaren ’70 wordt ook wel de ‘alles-kan-en-alles-mag’ periode genoemd. Er ontstaat een smeltkroes van stijlen, met een hele grote diversiteit. Het is een onrustige tijd, met veel culturen en subculturen. Dit alles werd sterk beïnvloed door de oliecrisis in 1973. Ik zal eerst iets vertellen over die crisis en daarna de gevolgen voor de schoenenmode uitleggen.

Door de oliecrisis van 1973 ontstond er een wereldwijd tekort aan aardolie. De crisis werd veroorzaakt door een aantal acties van de Arabische olieproducerende landen, gericht tegen het Westen. Zij verhoogden de olieprijs met 70% en verminderden de olieproductie elke maand met 5%. Tegen een aantal landen werd een volledige olieboycot ingevoerd. Hieronder vielen de Verenigde Staten en ook Nederland. De Arabische Opec-landen waren zeer teleurgesteld over het verlies dat tegen Israël was geleden en wilden de westerse landen die Israël met geld en materiaal hadden gesteund flink treffen. Op 17 oktober 1973 kondigde een aantal Opec-landen, waaronder Saoedi-Arabië, Irak en Koeweit de stop op export van olie aan.
De oliecrisis met zijn stijgende olieprijzen had wereldwijd grote invloed op de economie, omdat zoveel economische sectoren van olie afhankelijk waren. Zo ontstond er grote werkloosheid en de staatsschuld groeide snel. In 1974 werd de boycot beëindigd, na onderhandelingen tijdens een conferentie in Washington.
Doordat alles duurder werd, er veel werkeloosheid ontstond en doordat er veel aan energiebeperking werd gedaan, was het leven er niet leuker op geworden. Dat uitte zich ook in de mode. In het begin van de jaren ’70 leek alles nog vrij voorspoedig te gaan, maar toen de oliecrisis begon leek ook de mode minder uitbundig. Dit was natuurlijk niet in alle stromingen zo, maar er was altijd wel iets te merken van de economische recessie. Wat was de reactie van de schoenenontwerpers op de oliecrisis in de jaren ’70?

In het begin van de jaren ’70 raakten de plateauzolen weer helemaal in. De rage kwam uit Londen en werd aangevoerd door Barbara Hulanicki en Terry de Havilland. Plateauzolen werden zowel bij mannen als bij vrouwen populair. Vooral rocksterren konden zich helemaal vinden in deze mode, met Elton John als koploper. Hij was nogal klein, en zag in de plateauzool een middel om zichzelf groter te doen lijken. In het begin was de plateauzool nog redelijk bescheiden, maar langzamerhand werden er steeds meer versieringen op aangebracht, die tot in het extreme doorgingen. Het ging zover, dat de zolen werden bekleed met zilver, met bloemendessins, met glitters etc.
Ook steeg de plateauzool naar ongekende hoogte, met als hoogtepunt 18-20 centimeter. Soms was het zo goed als onmogelijk om erop te lopen, maar dat maakte het ontwerp eigenlijk alleen maar mooier. Midden jaren ’70 was de plateauzool uitgegroeid tot een universele mode onder jongeren.
Midden jaren ’70 kwam ook een einde aan al die versiersels. De plateauzool werd weer ontdaan van alle tierelantijntjes, dit was, omdat er simpelweg moest worden bezuinigd door de economische crisis.

	De plateauzool werd weer helemaal in. (Het plaatje is interactief)

Begin jaren ’70 steeg ook de dameslaars tot ongekende hoogte. De hotpants werden steeds kleiner, en de laarzen moesten soms tot de dij reiken. De laarzen die ontworpen werden waren bijna nooit saai. Er werden kleurrijke dessins gebruikt om de laars zo mooi mogelijk te maken.
Maar ook in dit geval had de oliecrisis grote invloed. Want midden jaren ‘70, toen de economische schade goed zichtbaar werd, ging de lengte van de laars drastisch naar beneden. Zo kwam in 1975 de cowboylaars weer helemaal in de mode. Deze had een veel lagere schacht dan de laarzen die in het begin van de jaren ’70 werden ontworpen.

De zakelijke mode zette zich duidelijk af tegen de jongerencultuur. Ze bleven hun eigen plan volgen en kozen duidelijk voor klassieke stijlen. De rijke burgers kozen voor ontwerpen van jonge ontwerpers. In deze tijd kwamen grote namen als Versace en Armani opzetten.
Toen midden jaren ’70 pas goed duidelijk werd welke grote economische gevolgen de oliecrisis had, zag je dit goed terug in de zakelijke mode. Deze werd namelijk veel behoudender. Er ontstond een voorkeur voor modekleren die langer dan één seizoen meekonden. De werkende vrouwen, dat waren er veel, droegen lage pumps met een bandje en donker gekleurde cowboylaarzen. In de avond droegen ze avondschoenen die praktisch niet versierd waren.

	De werkende vrouwen droegen pumps die meer dan één seizoen meekonden

Binnen de jongerencultuur bleven de ontwikkelingen zich opstapelen. Eind jaren ’70 werd het een nieuwe uitdaging van jongeren om zich zó te kleden dat ze shockeerden. Kleren werden expres kapot gescheurd en gesneden. Overal waar het maar even kon werden ritsen in kleding geplaatst en er werd veel gewerkt met opdrukken etc.
In deze verschillende culturen begon de dr. Marten-laars een belangrijke plaats in te nemen. Het was een laars waar veel groepen zich goed bij voelden, de laars stond symbool voor alle rebellerende stedelingen. Natuurlijk waren er ook binnen die dr. Marten-laars nog weer grote verschillen in ontwerp.

In 1978 vormde de film Saturday Night Fever met John Travolta en Olivia Newton-John de opmaat voor de discomode die meteen succesvol was. Strakke, elastische kleding van synthetische stoffen in reflecterende kleuren met veel glim en glitter. Er werd veel bloot getoond en was wit dé absolute disco kleur. Ieder zaterdagavond besprenkelt Tony (John Travolta) zich met Eau de Cologne, kleedt zich in een gebloemd overhemd, strakke broek en schoenen met plateauzolen. Hiermee bereidt hij zichzelf voor op de Saturday Night Fever. De film roept een korte, maar zeker heftige disco beweging op, die nu nog als symbool voor de jaren ’70 wordt gezien.

Al met al heeft de oliecrisis nogal wat invloed gehad op de schoen in de jaren ’70. Je ziet een duidelijke ommezwaai in eigenlijk alle stijlen rond midden jaren ’70. Dat is de periode waarin de oliecrisis zich afspeelt en waarin de economische recessie het grootst is. Die grote ommezwaai is eigenlijk dé grote invloed van de oliecrisis op de ontwikkeling van de schoen in de jaren ’70.